یك متخصص زنان و زایمان با تأكید بر نبود دستورالعمل واحد برای روزهداری در بارداری گفت: تصمیم درباره روزه گرفتن باید كاملاً فردی و با نظر پزشك انجام شود، بهویژه در سهماهه اول كه مرحله شكلگیری اندامهای حیاتی جنین است.
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، روزهداری در دوران بارداری همواره یكی از موضوعات چالشبرانگیز حوزه سلامت مادر و جنین بوده است. اگرچه روزه از عبادات مهم و دارای آثار معنوی و حتی برخی فواید جسمی است، اما در دوران بارداری به دلیل شرایط خاص فیزیولوژیك مادر، نیازمند بررسی دقیق پزشكی است.
«مریم عشوری مقدم»، متخصص زنان و زایمان، با اشاره به اینكه هیچ نسخه واحدی برای همه زنان باردار وجود ندارد، گفت: هر زن باردار باید با توجه به وضعیت جسمی خود، شرایط جنین و سوابق پزشكیاش درباره روزهداری تصمیم بگیرد و این تصمیم حتماً باید با مشورت پزشك معالج باشد.
بارداری به سه دوره سهماهه تقسیم میشود كه هر كدام ویژگیهای خاص خود را دارند. به گفته این متخصص، سهماهه اول یكی از حساسترین مراحل بارداری است؛ چراكه در این بازه زمانی، اندامهای اصلی جنین از جمله مغز، قلب و سایر ارگانهای حیاتی شكل میگیرند. تقسیمات سلولی و فرآیندهای اساسی تكامل جنین در همین دوره رخ میدهد و پس از آن، اندامها وارد مرحله رشد و تكامل میشوند.
در این دوره بسیاری از مادران دچار تهوع، استفراغ بارداری، بیاشتهایی و ضعف میشوند؛ علائمی كه میتواند دریافت مواد مغذی كافی را با چالش روبهرو كند. بنابراین تغذیه متعادل و منظم در این مرحله اهمیت ویژهای دارد.
عشوری مقدم توضیح داد كه در سهماهه اول، دریافت مواد غذایی باید متناسب با نیاز بدن باشد؛ نه كمتر از حد نیاز و نه بیش از اندازه. گرسنگی طولانیمدت میتواند منجر به تولید موادی به نام «كتون» در بدن مادر شود. این تركیبات در شرایط كمبود انرژی و قند خون تولید میشوند.
به گفته وی، در دورهای كه مغز جنین در حال شكلگیری است، افزایش سطح كتون میتواند اثرات نامطلوبی بر روند تكامل عصبی داشته باشد. به همین دلیل معمولاً توصیه میشود مادر باردار در سهماهه اول بیش از 10 تا 12 ساعت در وضعیت گرسنگی قرار نگیرد.
این متخصص همچنین به نقش مدت زمان روزهداری اشاره كرد و گفت: طولانی بودن روزها در فصل تابستان یا كوتاهتر بودن آنها در زمستان میتواند شرایط متفاوتی برای بدن مادر ایجاد كند. بنابراین فصل، ساعات روزهداری و توان جسمی فرد همگی در تصمیمگیری اهمیت دارند.
به گفته عشوری مقدم، سهماهه دوم معمولاً آرامترین مرحله بارداری است. در این دوره بسیاری از مشكلات اولیه كاهش یافته و جنین نیز هنوز وارد مرحله نیاز تغذیهای شدید سهماهه سوم نشده است. در صورتی كه پزشك وضعیت مادر را مناسب ارزیابی كند و مادر بتواند بین افطار تا سحر انرژی و مایعات كافی دریافت كند، احتمال بروز مشكل كمتر خواهد بود.
در سهماهه سوم، جنین وارد مرحله رشد سریع و افزایش وزن میشود. در این دوره وابستگی جنین به دریافت انرژی و مواد مغذی از سوی مادر به اوج میرسد. از این رو، توصیه عمومی برای روزهداری در این مرحله وجود ندارد و تصمیم باید كاملاً بر اساس شرایط فردی و نظر پزشك اتخاذ شود.
* توصیههای تغذیهای در صورت روزهداری
در صورتی كه مادر باردار با تأیید پزشك تصمیم به روزهداری بگیرد، رعایت اصول زیر ضروری است:
• مصرف پروتئین كافی برای حمایت از رشد جنین
• دریافت مایعات كافی برای جلوگیری از كمآبی
• استفاده از وعدههای غذایی متعادل در افطار و سحر
• پرهیز از گرسنگی طولانی و حذف وعده سحری
• توجه به علائم هشدار مانند ضعف شدید، سرگیجه یا كاهش حركات جنین
در نهایت، این متخصص تأكید كرد: سلامت مادر و جنین در اولویت مطلق قرار دارد و هیچ توصیه عمومی جایگزین ارزیابی فردی پزشكی نمیشود. تصمیم درباره روزهداری در بارداری باید آگاهانه، علمی و بر اساس شرایط اختصاصی هر مادر اتخاذ شود.
